1885-1903

1885Otwarcie szerokotorowej kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej z Dęblina przez Radom - Bzin (dziś - Skarżysko-Kamienna) - Kielce - Tunel do Dąbrowy (dziś - Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce) oraz szerokotorowego połączenia z Bzina do Łodzi przez Ostrowiec Świętokrzyski - Tomaszów - Koluszki. Przejściowy spadek przewozów towarowych (zwłaszcza węgla) na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Potwierdzenie przez rosyjski sztab generalny ze od tej pory w zaborze rosyjskim budowane będą wyłącznie linie o "państwowej rosyjskiej szerokości toru" (tj. 1524 mm). Ostateczna odmowa władz rosyjskich budowy przedłużenia kolei Wrocławsko-Warszawskiej (Oleśnica - Podzamcze) na terenie zaboru rosyjskiego do Łodzi i Warszawy.
1888Otwarcie linii Leszno - Ostrów Wielkopolski - Nowe Skalmierzyce. Odmowa władz rosyjskich przedłużenia tej linii w kierunku Łodzi. Rozpoczęcie upaństwawiania kolei w Rosji. 
1893Wprowadzenie do eksploatacji na kolejach pruskich pierwszych nowoczesnych pociągów pospiesznych złożonych z nowych parowozów (S3/PKP Pd1) o prędkości 100 km/h i wagonów 4-osiowych z zamykanymi przedziałami i krytymi przejściami między wagonami, (tzw.D-Zug) m.in. z Berlina do Bydgoszczy i Gdańska. 
1894Kolej Warszawsko-Wiedeńska zamawia w firmie Schwartzkopff 13 parowozów pospiesznych wzorowanych na pruskich S3 i serie nowoczesnych 4-osiowych wagonów z krytymi przejściami, otwierając szybkie połączenie Warszawy z Krakowem i Mysłowicami - pierwsze tego typu nowoczesne pociągi pospieszne w zaborze rosyjskim. 
1898Pierwszy w świecie parowóz na parę przegrzaną konstrukcji prof. W. Schmidta, wyprodukowany przez firmę Vulkan w Szczecinie dla kolei pruskich (KPEV "Hannover 74" S4) rozpoczyna nową epokę w rozwoju parowozu. 
1899Pierwszy pociąg z Chabówki do Zakopanego. 
1902Upaństwowienie kolei Malborsko-Mławskiej jako jednej z ostatnich większych kolei prywatnych w zaborze pruskim. Powstają prototypy seryjnych parowozów na parę przegrzaną konstrukcji dr Roberta Garbe: pospieszny S4 (PKP Pd2), osobowy P6 (PKP Oi1) i towarowy G8 (PKP Tp3). 
1903











Ukończenie budowy szerokotorowej Kolei Kaliskiej pod zarządem Towarzystwa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, z Warszawy (Dw. Kaliski) przez Sochaczew - Łowicz - Łódź Kaliska - Sieradz do Kalisza. Pertraktacje w sprawie budowy odcinka tej kolei do Nowych Skalmierzyc na granicy zaboru pruskiego.

Opracowanie: Jerzy Wasilewski