| 1905 | 
Wybuch rewolucji w Rosji i w byłym Królestwie Kongresowym powoduje wstrzymanie ruchu kolejowego na wielu ważnych szlakach i unieruchomienie węzłów o kluczowym znaczeniu. Strajki okupacyjne i akcje bojowe PPS na kolejach w zaborze rosyjskim. |
| 1906 | Otwarcie połączenia Kolei Kaliskiej z kolejami pruskimi w Nowych Skalmierzycach. W fabryce parowozów Linke-Hofmann we Wrocławiu powstają pod kierunkiem prof. R. Garbe prototypy najsłynniejszych wielkoseryjnych parowozów znormalizowanych na parę przegrzaną dla kolei pruskich: S6/PKP Pd5 (wypr. 584 szt. z czego 82 służyły na PKP) i P8/PKP Ok1 (wypr. ok. 4000 szt. z czego na PKP służyło 257 przed a 429 po II wojnie Światowej). Jeden z nich - Ok1-359 służy do dnia dzisiejszego w skansenie w Wolsztynie. |
| 1910 | Otwarcie linii Oleśnica - Odolanów - Ostrów Wlkp. dla skrócenia połączenia Wrocławia z Łodzią i Warszawą. Powstaje prototyp wielkoseryjnej 5-osiowej pruskiej lokomotywy towarowej G10 (PKP Tw1) z kotłem wymiennym z parowozem P8 (Ok1) konstrukcji prof. R. Garbe. |
| 1912 | Decyzja upaństwowienia Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i Warszawsko-Bydgoskiej oraz zarządzanej przez to towarzystwo szerokotorowej Kolei Kaliskiej, jako jednej z ostatnich wielkich kolei prywatnych w Rosji. Nowy zarząd kolei zwalnia większość urzędników - Polaków wyznania katolickiego. |
| 1913 | Decyzja o etapowej przebudowie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej na tor szeroki. W zakładach F. Schichau w Elblągu rozpoczęto produkcje wielkoseryjnej lokomotywy towarowej G8.1 kolei pruskich (PKP Tp4 ) wyprodukowanej w ilości 5267 sztuk (na PKP 459 szt.) - najdłuższej serii lokomotyw Europy. |
| 1914 | Wybuch I Wojny Światowej. Niemieckie wojska kolejowe przebudowują w szybkim tempie koleje na zajętych terenach polskich z szerokości rosyjskiej na normalna (1435 mm). Ewakuacja na wschód większości taboru Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, Warszawsko-Bydgoskiej i Kaliskiej i dużej części wyższego personelu kolejowego w głąb Rosji. Kontrofensywa wojsk rosyjskich powoduje rozkaz niemieckiego gen. Ludendorffa zniszczenia wszystkich ważniejszych obiektów stałych Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i Kaliskiej pomiędzy Warszawą, Łodzią, Kutnem i Kaliszem. Klęska ofensywy wojsk rosyjskich w Prusach wschodnich i kontrofensywa wojsk niemieckich. |
| 1915 | Ofensywa gen. Mackensena i zajęcie przez Niemców Warszawy. Powołanie General-Gubernatorstwa Warszawskiego z gen. Hansem v. Besselerem na czele. Powołanie niemieckiej Dyrekcji Generalnej Kolei Wojskowych w Warszawie (Militäreisenbahn - Generaldirektion Warschau MGD) oraz trzech okręgowych dyrekcji niemieckich kolei wojskowych w Warszawie, Wilnie i Brześciu. Powołanie austriackiej Komendy Wojskowych Kolei Północnych w Radomiu z podziałem na trzy oddziały: w Radomiu, Lublinie i Kowlu. Sukcesywna szybka przebudowa wszystkich linii szerokotorowych, w ślad za posuwającym się frontem, na tor normalny przez niemieckie i austriackie wojska kolejowe. Wskutek zniszczenia mostów kolejowych przez Wisłę Niemcy przeprawiają parowozy w Warszawie promami. Budowa kolei wojskowych: Wielbark - Ostrołęka i Rozwadów - Sandomierz oraz drugich torów na kolei kaliskiej. Miejsce wywiezionego w głąb Rosji taboru przebudowanych byłych kolei szerokotorowych - zajmuje nowoczesny tabor normalnotorowy, głównie niemiecki. |
| 1916 | Na zajętych przez Niemców i Austriaków terenach władze okupacyjne państw centralnych noszą się z zamiarem powołania kadłubowego państwa polskiego związanego z Niemcami i Austria oraz wojska polskiego. Utworzenie w Warszawie tzw. "Tymczasowej Rady Stanu" i przekazanie przez Niemców części władzy na terenie byłego zaboru rosyjskiego tej radzie. Niemiecki sztab generalny informuje rade, że koleje na terenie b. zaboru rosyjskiego będą pozostawać pod zarządem niemieckim także w czasach pokojowych. |
| 1917 | Wybuch rewolucji lutowej w Rosji i stabilizacja walk na wschodzie. Utworzenie "Rady Regencyjnej" w Warszawie i próba pozyskania Polaków dla armii niemieckiej. "Kryzys Przysięgowy" i aresztowanie J. Piłsudskiego oraz rozwiązanie i internowanie Legionów. Dalsza ofensywa wojsk niemieckich na wschodzie. Normalna szerokość toru sięga aż pod Dyneburg, Mińsk Białoruski i pod Winnicę na Ukrainie. Przewrót bolszewicki w Rosji i wystąpienie jej z Ententy powoduje przerzut koleją olbrzymich ilości wojsk niemieckich z frontu wschodniego na zachodni. |
© 2006 Polskie Koleje Państwowe S.A.
